Abejas, hormigas y avispas:


COORDINADOR(ES):

Diego F. Campos M.

PARTICIPANTES:

Diana Rondon, Juan Guillermo Useche,
Juan Diego Pineda, Wilson Pinzón

ZONA DE MUESTREO:

Municipio Quimbaya, Vereda Laureles


INFORMACION ADICIONAL SOBRE EL SITIO DE COLECTA:

Bosque Mixto

INSTRUCCIONES DE ACCESO:

-.

Altitud Mínima 1040 m.
Altitud Máxima
1070 m.

COORDENADAS GEOGRÁFICAS

Longitud 70°07’0” W
Latitud 5°0’0” N

COMENTARIOS

Acerca de especificaciones sobre el muestreo: día seco, parcialmente nublado, el muestreo se realizó entre las 10:00 A.M. y las 3:00 P.M. , se tomaron las coordenadas y altitud en dos sitios:

Casa playa azul:
Coordenadas geográficas: 4°35’4.6” Latitud N
75°52’0” Longitud W
Altitud: 1040m.

Sendero de Guadual:
Coordenadas geográficas: 4°35’16” Latitud N
75°51’50” Longitud W
Altitud: 1070m.

Los especímenes capturados fueron llevados a las instalaciones del Instituto Humboldt en Villa de Leyva, sección entomología, donde se han separado, montado y etiquetado como colección de referencia.

Este maratón taxonómico en el municipio de Quimbaya arrojó como resultado un total de 158 especies/morfoespecies de himenópteros (8 de Abejas, 61 de hormigas, 3 de avispas sociales, 74 de avispas parasitoides y 11 de otras avispas) distribuidas en 30 familias y 80 géneros. Se estima que la diversidad de Hymenoptera en la región puede ser dos o tres veces este número.

Dentro de los especimenes capturados se encuentran nuevos registros para la región y probablemente algunas nuevas especies para la ciencia en especial del grupo de himenópteros parasitoides, grupo con potencial para ser utilizado en el control de plagas que afectan los cultivos de la región.

RESULTADOS

CLASE

ORDEN

FAMILIA

SUBFAMILIA

GENERO

ESPECIE O MORFOESPECIE

IDENTIFICADOR

Insecta

Hymenoptera

Apidae

Meliponinae

Nanotrigona

Nanotrigona sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Apidae

Meliponinae

Trigona

Trigona sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Bethylidae

Pristocerinae

Dissomphalus

Dissomphalus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Bethylidae

Pristocerinae

Pseudisobrachium

Pseudisobrachium sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Bethylidae

Pristocerinae

Pseudisobrachium

Pseudisobrachium sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Agathidinae

Alabagrus

Alabagrus sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Agathidinae

Alabagrus

Alabagrus sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Blacinae

Blacus

Blacus sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Braconinae

Bracon

Bracon sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Braconinae

Bracon

Bracon sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Braconinae

Bracon

Bracon sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Doryctinae

Heterospilus

Heterospilus sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Doryctinae

Heterospilus

Heterospilus sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Doryctinae

Heterospilus

Heterospilus sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Doryctinae

Heterospilus

Heterospilus sp4

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Euphorinae

Orionis

Orionis sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Helconinae

Eubazus

Eubazus sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Homolobinae

Exasticolus

Exasticolus sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Hormiinae

Pambolus

Pambolus sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Microgastrinae

Cotesia

Cotesia sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Microgastrinae

Apanteles

Apanteles sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Microgastrinae

Apanteles

Apanteles sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Opiinae

Opius

Opius sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Opiinae

Opius

Opius sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Opiinae

Opius

Opius sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Opiinae

Opius

Opius sp4

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Opiinae

Opius

Opius sp5

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Rogadinae

Aleiodes

Aleiodes sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Rogadinae

Cystomastax

Cystomastax sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Ceraphronidae

Ceraphron

Ceraphron sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Ceraphronidae

Aphanogmus

Aphanogmus sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Ceraphronidae

Aphanogmus

Aphanogmus sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Chalcididae

Brachymeria

Brachymeria sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Chalcididae

Conura

Conura sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Chalcididae

Conura

Conura sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Chrysididae

Chrysidinae

Neochrysis

Neochrysis sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Diapriidae

Diapriinae

sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Diapriidae

Diapriinae

sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Diapriidae

Diapriinae

sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Diapriidae

Diapriinae

sp4

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Diapriidae

Diapriinae

sp5

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Diapriidae

Diapriinae

sp6

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Elasmidae

Elasmus sp

Elasmus

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Eucharitidae

Eucharitinae

Kapala

Kapala sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Figitidae

Eucoilinae

sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Figitidae

Eucoilinae

sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Eulophidae

sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Eulophidae

sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Eulophidae

sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Eulophidae

sp4

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Eurytomidae

sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Figitidae

Eucoilinae

sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Figitidae

Eucoilinae

sp4

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Figitidae

Eucoilinae

sp5

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Dolichoderinae

Azteca

Azteca sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Dolichoderinae

Dolichoderus

Dolichoderus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Dolichoderinae

Dorymyrmex

Dorymyrmex sp1

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Dolichoderinae

Dorymyrmex

Dorymyrmex sp2

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Dolichoderinae

Dorymyrmex

Dorymyrmex sp3

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Dolichoderinae

Linepitema

Linepithema sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Dolichoderinae

Tapinoma

Tapinoma melanocephalum

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ecitoninae

Labidus

Labidus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ecitoninae

Neivamyrmex

Neivamyrmex sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ecitoninae

Cheliomyrmex

Cheliomyrmex andicola

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Formicinae

Brachymyrmex

Brachymyrmex sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Formicinae

Camponotus

Camponotus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Formicinae

Myrmelachista

Myrmelachista sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Formicinae

Paratrechina

Paratrechina sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Formicinae

Pheidole

Pheidole sp1

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Atta

Atta sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Atta

Atta cephalotes

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Atta

Atta sexdens

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Cephalotes

Cephalotes sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Crematogaster

Crematogaster sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Cyphomyrmex

Cyphomyrmex sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Monomorium

Monomorium sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Mycocepurus

Mycocepurus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Procryptocerus

Procryptocerus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Rogeria

Rogeria sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Solenopsis

Solenopsis sp1

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Solenopsis

Solenopsis sp2

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Solenopsis

Solenopsis sp3

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Solenopsis

Solenopsis sp4

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Solenopsis

Solenopsis sp5

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Solenopsis

Solenopsis sp6

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Strumygenys

Strumygenys sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Trachymyrmex

Trachymyrmex sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Myrmicocrypta

Myrmicocrypta sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Rhopalotrix

Rhopalotrix ciliata

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Octostruma

Octostruma balzani

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Cardiocondyla

Cardiocondyla sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Leptothorax

Leptothorax sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Myrmicinae

Wasmannia

Wasmannia sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Ectatoma

Ectatoma sp1

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Ectatoma

Ectatoma sp2

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Ectatoma

Ectatoma sp3

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Ectatoma

Ectatoma sp4

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Gnamptogenys

Gnamptogenys sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Octostruma

Octostruma sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Odontomachus

Odontomachus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Pachycondyla

Pachycondyla sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Simopelta

Simopelta sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Amblyopone

Amblyopone sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Tryphlomyrmex

Tryphlomyrmex sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Discothyrea

Discothyrea sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Proceratium

Proceratium sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Centromyrmex

Centromyrmex sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Leptogenys

Leptogenys sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Hypoponera

Hypoponera sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Heteroponera

Heteroponera sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

PseudoMyrmicinae

Pseudomyrmex

Pseudomyrmex sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Halictidae

Augochlorinae

Augochlora

Augochlora sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Halictidae

Halictinae

Lasioglossum

Lasioglossum sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Halictidae

sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Halictidae

sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Halictidae

sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Halictidae

sp4

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Cremastinae

Eiphosoma

Eiphosoma sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Cremastinae

sp1

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Pimplinae

Neotheronia

Neotheronia sp

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Pimplinae

Pimpla

Pimpla sp1

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Pimplinae

Pimpla

Pimpla sp2

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Pimplinae

Pimpla

Pimpla sp3

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Ichneumoninae

sp1

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Ichneumoninae

sp2

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Campopleginae

sp1

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Campopleginae

sp2

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Cryptinae

sp1

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Cremastinae

sp2

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Anomaloninae

sp1

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Ichneumonidae

Ichneumoninae

sp3

E. Palacio

Insecta

Hymenoptera

Megaspilidae

sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Mutillidae

Sphaeropthalminae

Pseudomethoca

Pseudomethoca sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Mymaridae

sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Pompilidae

Pompilinae

Aporus

Aporus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Pompilidae

Pompilinae

Anoplius

Anoplius sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Pteromalidae

sp1

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Pteromalidae

sp2

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Scelionidae

Baeus

Baeus sp1

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Scelionidae

Baeus

Baeus sp2

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Scelionidae

Scelio

Scelio sp1

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Scelionidae

Baeus

Baeus sp3

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Scelionidae

Scelio

Scelio sp2

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Scelionidae

Telenomus

Telenomus sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Sphecidae

Crabroninae

Trypoxylon

Trypoxylon sp

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Trichogrammatidae

Trchogramma

Trchogramma sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Vespidae

Polistinae

Polistes

Polistes sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Vespidae

Polistinae

Pseudopolybia

Pseudopolybia sp

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Vespidae

Polistinae

Polistes

Polistes versicolor

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Ponerinae

Odontomachus

Odontomachus eritrocephalus

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Formicinae

Pheidole

Pheidole sp2

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Formicinae

Pheidole

Pheidole sp3

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Formicidae

Formicinae

Pheidole

Pheidole sp4

F. Fernández

Insecta

Hymenoptera

Pteromalidae

sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Pteromalidae

sp4

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Chalcididae

Conura

Conura sp3

D. Campos

Insecta

Hymenoptera

Braconidae

Braconinae

Digonogastra

Digonogastra sp

D. Campos

 


 

COORDINADOR(ES):

Elizabeth Jiménez

PARTICIPANTES:

Cristian Camilo Barahona, Emanuel A. Ruiz, Jorge Hernan Bermudez, Jorge Mario Bedoya, Zamira Vanegas, Marcela Daza, Lina M. Forondo
ZONA DE MUESTREO:
Municipio Filandia, Vereda. El bizcocho, Finca. El palacio


INFORMACION ADICIONAL SOBRE EL SITIO DE COLECTA:

-.
INSTRUCCIONES DE ACCESO:

-.

Altitud 1720 m.

COMENTARIOS

Métodos de captura:

Siguiendo un transecto se hicieron 10 estaciones de muestro manual separadas cada una 10m, y se complemento con cinco sacos mini-winkler.

Muetreo manual

Consiste en la inspección visual de un área de50cm2 colectando las hormigas que se encuentren transitando o anidando en esta área.

Sacos mini winkler

Este método esta diseñado especialmente para el muestreo de insectos de la hojarasca. Está constituido por dos partes: un cernidor (diámetro 30cm y 80cm de largo) en donde una muestra de un 1m2 de hojarasca es previamente cernida, fase en la cual las hormigas y otros organismos que se encuentren en la muestra migran hacia el fondo y caen en un frasco colector con el filtrado de la muestra. Posteriormente este contenido se vierte en dos bolsas de tela, que son colocadas en la segunda parte de la trampa que consiste en un saco con un frasco colector con alcohol en su parte inferior (largo 95cm y ancho 33cm), la muestra se deja durante 24h tiempo en el cual la hojarasca empieza a secarse y las hormigas y otros animales migran al fondo del saco buscando condiciones mas apropiadas y caen en el alcohol.

RESULTADOS
SUBFAMILIAS GENERO MORFOESPECIE
Myrmicinae Crematogaster 2 spp.
Myrmicinae Cyphomyrmex rimosus
Myrmicinae Octostruma stenoscapa
Myrmicinae Pheidole 5 spp.
Myrmicinae Rhopalothrix ciliata
Myrmicinae Rogeria 1 sp.
Myrmicinae Solenopsis 4 spp.
Myrmicinae Strumigenys 2 spp.
Ponerinae Gnamptogenys bisulca
Ponerinae Gnamptogenys andina
Ponerinae Heteroponera microps
Ponerinae Hypoponera 4 spp.
Ponerinae Pachycondyla aenescens
Ponerinae Simopelta 1 sp.
Ponerinae Typhlomyrmex rogenhoferi
Ecitoninae Labidus 3 spp.
Formicinae Brachymirmex 1 sp.
Formicinae Camponotus 2 spp.
Formicinae Myrmelachista 2 spp.
Formicinae Paratrechina 1 sp.
Dolichoderinae Linepithema 1 sp.